De Iraanse protesten en het Nederlandse islamdebat

 

De protesten in Iran van juni 2009 hebben in het land een politieke en morele aardbeving veroorzaakt, die de macht van de religieuze conservatieven aan het wankelen heeft gebracht. De schokgolven ervan zullen de seculiere conservatieven in Nederland evenmin ongemoeid laten, beargumenteert Peyman Jafari.

Aan ironische kronkels is er geen gebrek in de geschiedenis. Dertig jaar geleden was Iran het epicentrum van een politieke aardverschuiving die de islamisten aan de macht bracht en de groei van soortgelijke bewegingen in de wereld stimuleerde. De fundamentalistische geestelijken beweerden dat hun versie van de islam, inclusief sociale en politieke repressie, de enige ware was. Vooral na 9/11 kregen ze bijval van (neo)conservatieve intellectuelen en politici in het Westen, die in de laatste jaren een dominante positie hebben gekregen in het publieke debat over de islam.

Beide groepen delen met elkaar een rotsvast geloof in een mythische ‘essentie’ van de islam, die mensenrechten en democratie uitsluit. Beide geloven in een ‘clash of civilizations’, een oorlog die de een voert in naam van het geloof en de ander in naam van ‘westerse waarden’ en de ‘Verlichting’.

Drie decennia lang hebben de machthebbers in Teheran de bevolking voorgehouden dat wie zich moslim noemt, de autoritaire macht van de geestelijkheid en het vertrappen van allerlei vrijheden op de koop toe moet nemen. Ze hebben geprobeerd de bevolking een polair paradigma op te leggen: als je moslim bent, ben je vóór de macht van de geestelijken en als je tegen dat laatste bent, kun je geen moslim zijn. Dit waanidee is in de afgelopen jaren ook in Nederland met een flinke dosis fanatisme verwoord door neoconservatieve intellectuelen als Ayaan Hirsi Ali en Afshin Ellian.

Het geheim achter de Iraanse protesten, die naar steeds meer lagen van de bevolking overslaan, ligt precies in het feit dat ze zich aan dit polair denken ontworstelen. Ook al hebben de protesten de politieke machtsverhoudingen in Iran nog niet kunnen veranderen, ze zijn toch revolutionair in de zin dat ze de een teken zijn van een paradigmaverschuiving die afrekent met het waanidee dat er maar één islam is, die alleen maar tot dictatuur en ellende kan leiden.

De vele duizenden Iraniërs die na de verkiezingsfraude op 12 juni de straat zijn opgegaan om democratische veranderingen te eisen, zijn niet in meerderheid atheïsten, integendeel. Wie daaraan twijfelt, heeft blijkbaar niet alleen geen enkele kennis van Iran, maar ook geen tv of internet om zelf te kunnen horen wat ze als één man vanaf hun daken riepen: de combinatie ‘Allahu Akbar’ en ‘Weg met de dictator’. Zelfs degenen die niet in Allah geloofden, riepen mee om duidelijk te maken dat hun strijd voor democratie niet tegen de islam gericht is, maar tegen de dictatuur. Ook belangrijke ayatollahs zoals Hoessein-Ali Montazeri en Abdoel-Karim Mousavi Ardebili hebben zich aan de kant van de protesten geschaard, zonder overigens alle democratische aspiraties te delen. Zelfs de geestelijken zijn niet homogeen, laat staan de gelovigen.

De Nederlandse neoconservatieven die in het islamdebat van de afgelopen jaren dit simpele gegeven met alle macht ontkend hebben, zijn door de protesten in Iran op hun plaats gezet. Aanvankelijk dachten ze in de Iraanse crisis munitie te vinden voor een nieuwe ronde islambashen. ‘Eén ding moet je Geert Wilders nageven: zijn opvatting dat de islam vooral moet worden beschouwd als een politieke ideologie, lijkt krachtig te worden ondersteund door de gebeurtenissen in de Islamitische Republiek Iran’, schreef Max Pam (Volkskrant, 25 juni 2009). Dit soort pogingen om te vissen in troebel water bleven zonder resultaat, want de Iraanse wateren bleken niet troebel te zijn. Iraniërs zijn de straat niet opgegaan om buitenlandse ‘bevrijders’ om een militaire interventie te vragen, maar omdat ze genoeg hebben van ayatollahs die hen voorschrijven wat de ware islam is. Aan nieuwe, Westerse ayatollahs zonder tulband hebben ze geen behoefte.

Uw Commentaar

Captcha

1. Joost van der Horst, 07 Dec. 2009 13:11

De reactie van Neek Seresht getuigt van een pavlov-reactie die iedere genuanceerde meninig die niet past in de tunnelvisie 'de islam is het kwaad' wegzet als 'apologetisch.'
Na het herlezen van het artikel van Jafari kan ik zijn punten als volgt samenvatten:
1. De neoconservatieven in Iran en Nederland zijn twee kanten van dezelfde munt.
2. Omdat ze HUN interpretatie van de islam als de ware islam presenteren. En die is gebaseerd op de lezing dat de islam per definitie democratie uitsluit.
3. De heersende elite in Iran is autoritair en gebruikt haar eigen interpretatie van de islam als rechtvaardiging.
4. De protesten na de verkiezingen getuigen van een sterke wil voor democratische vrijheden.
5. De mensen die deze protesten dragen zijn EN voor democratie EN zouden zichzelf in meerderheid als moslim bestempelen.
6. Door dit te doen, laten ze zien dat er een alternatief is voor de visie van de Iraanse en Nederlandse neoconservatieven.

Ik ben het hiermee grondig eens, wie dat niet is kan zich beter inhoudelijk in de discussie mengen dan maar wat gaan gooien met krachttermen.

2. Neek Seresht, 03 Dec. 2009 21:52

Bovenstaand doet vermoeden dat dhr. Peyman Jafari er zelf nog in het geheel niet in is geslaagd om zijn polaire paradigma af te leggen.

Dat Iraniërs, wanneer zij in de nacht hun dak op gaan om Allahu Akbar te roepen, dat misschien wel doen om het misdadige regime met hun eigen kretologie om de oren te slaan, komt niet bij hem op.

Het 'Allahu Akbar' van de demonstranten uitleggen zoals Jafari dat doet -als bewijs dat de protesten niet gericht zijn tegen de islam en hoe die in Iran tot uitdrukking komt- is waarschijnlijk vooral een uitdrukking van zijn wens dat dit zo zou moeten zijn. Van een werkelijk diepgaande analyse van wat er gaande is in Iran, getuigt zijn uitspraak in ieder geval niet.

Het is vermakelijk om te zien hoe IRI apologeten als Jafari zich in allerlei bochten wringen, om na de gebeurtenissen van afgelopen zomer, met droge ogen hun 'verhaal' te blijven verkondigen. Heeft de brutale repressie van de protesten deze zomer door de IRI deze lieden er inmiddels toe gebracht om het bestaansrecht van dit misdadige systeem centraal te stellen in het debat over Iran? Of blijft met liever suggereren dat een NEE tegen de IRI bij voorbaat een JA tegen buitenlandse militaire interventie is?

Altijd met de vinger wijzen naar de grote Satan, maar ondertussen de Zahaak ten koste van alles in de luwte houden. Wat ik ook een beetje mis in zijn verhaal, is zijn zo vaak aangehaalde running gag van de zgn. 'hervormers' en 'conservatieven'. Of is zijn verwijzing naar Montazeri en Ardebili misschien een mislukte poging om dat konijn opnieuw uit zijn tulband te toveren?

De arme broodschrijver Max Pam een beetje verwijten dat hij in troebel water vist! Die vijver wordt al jaren vertroebeld door de 'verhalen' van Jafari, en met succes, getuige de inschattingsfout die Jafari in Pam's stuk in de Volkskrant van 25 juni meent te moeten constateren.

De verbinding leggen met het Islamdebat in Nederland, en en passant Hirsi Ali en Afshin Elian afserveren, omdat zij om een militaire interventie zouden vragen, dat noem ik nou de vijver vertroebelen.

Jafari maakt zich schuldig aan karaktermoord en maakt daarbij gebruik van 'guilty by association'. Eerst gooit hij de islamitische fundamentalisten in Iran en Westerse intellectuelen en politici op een hoop. Dan sleept hij er ook nog Nederlandse neo-conservatieven bij. Over paradoxen gesproken!

Als de Iraanse bevolking eenmaal in vrijheid heeft kunnen kiezen voor het systeem dat men wenst voor het land, zal blijken of de paradigma's en paradoxen van Jafari en consorten door de direct betrokkenen -het Iraanse volk- gewaardeerd worden.

3. shiwa, 02 Dec. 2009 02:54

ik ben met Payman eens , behalve bij een belangrijke punt, ik denk dat mensen als "Ayaan Hirsi Ali"Afshin Ellian " en Geert Willders hebben helemaal gelijk wat ze ons over islam hebben gewaarschud.Wie wilt echt weten hoe islam inhout , moet zelf koran lezen . Wat ik jammer vind van westerse politiek is , dat aan een kant willen ze dat muslims , muslim en achterlijk blijven voor hun eigen belang en aan andere kant gaan ze tegen debateren .Ik vrees dat Europa later erg spijt zou krijgen van dubbel spel !!!